ตั้งค่า Netplan บน Ubuntu VPS กำหนด Static IP และ Network

ตุลาคม 2026 · อ่าน 8 นาที

ตั้งแต่ Ubuntu 18.04 เป็นต้นมา Canonical เปลี่ยนระบบจัดการ network configuration มาใช้ Netplan แทน /etc/network/interfaces เดิม ทำให้หลายคนที่ย้ายจาก Ubuntu รุ่นเก่าหรือมาจาก Debian บริสุทธิ์ต้องปรับตัวใหม่ทั้งหมด Netplan ใช้ไฟล์ YAML เป็น config และ generate ไฟล์ให้ backend renderer อย่าง NetworkManager หรือ systemd-networkd ทำงานต่อ ซึ่งทำให้มีความยืดหยุ่นสูงมากในการกำหนด bonding, VLAN, bridge และ routing พิเศษต่างๆ แต่ถ้าไม่รู้ syntax YAML ที่ถูกต้อง ก็อาจทำให้ network ล่มได้ง่ายๆ

ทำความรู้จัก Netplan Architecture

Netplan ทำงาน 2 ชั้น คือ configuration layer (YAML ที่เราเขียน) และ renderer ที่ไปจัดการ network จริง:

ไฟล์ config ของ Netplan อยู่ที่ /etc/netplan/ — มักมีชื่อเป็น 00-installer-config.yaml หรือ 50-cloud-init.yaml ขึ้นอยู่กับว่า Ubuntu ถูก install มาอย่างไร

# ดูไฟล์ config ที่มีอยู่
ls /etc/netplan/

# ดู config ปัจจุบัน
cat /etc/netplan/*.yaml

ดูชื่อ Network Interface

ก่อน config ต้องรู้ชื่อ interface ก่อน Ubuntu ใช้ predictable network interface names เช่น ens3, eth0, enp1s0 แทนชื่อเดิม:

# แสดงชื่อ interface ทั้งหมด
ip link show

# หรือใช้ ip address
ip addr

# แสดงสถานะแบบสั้น
ip -br link

กำหนด Static IP ด้วย Netplan

กรณีที่ใช้บ่อยที่สุดบน VPS คือการกำหนด Static IP แทน DHCP ตัวอย่างด้านล่างสำหรับ interface ชื่อ ens3:

sudo nano /etc/netplan/00-installer-config.yaml

เนื้อหาไฟล์ (ระวัง indentation ต้องใช้ space ไม่ใช่ tab):

network:
  version: 2
  renderer: networkd
  ethernets:
    ens3:
      dhcp4: false
      dhcp6: false
      addresses:
        - 203.0.113.10/24
      routes:
        - to: default
          via: 203.0.113.1
      nameservers:
        addresses:
          - 1.1.1.1
          - 8.8.8.8
        search:
          - example.com

บันทึกไฟล์แล้วใช้คำสั่งเหล่านี้:

# ทดสอบ syntax ก่อน (ไม่ apply จริง)
sudo netplan generate

# ทดสอบแบบ apply แต่ rollback ใน 120 วินาทีถ้าไม่ confirm
sudo netplan try

# apply ถาวร
sudo netplan apply

เพิ่ม IP หลายตัวบน Interface เดียว

VPS บางตัวมีหลาย IP (เช่น dedicated IP เพิ่มเติม) สามารถใส่ได้ใน addresses:

network:
  version: 2
  renderer: networkd
  ethernets:
    ens3:
      dhcp4: false
      addresses:
        - 203.0.113.10/24
        - 203.0.113.11/24
        - 203.0.113.12/24
      routes:
        - to: default
          via: 203.0.113.1
      nameservers:
        addresses:
          - 1.1.1.1
          - 8.8.8.8

ตั้งค่า DHCP (สำหรับ VPS Cloud ที่ IP เปลี่ยนได้)

ถ้า VPS ใช้ DHCP ต้องการ config แบบนี้:

network:
  version: 2
  renderer: networkd
  ethernets:
    ens3:
      dhcp4: true
      dhcp6: false
      dhcp4-overrides:
        use-dns: true
        use-routes: true

ตั้งค่า IPv6 ร่วมกับ IPv4

เพิ่ม IPv6 address และ gateway ใน config เดียวกัน:

network:
  version: 2
  renderer: networkd
  ethernets:
    ens3:
      dhcp4: false
      dhcp6: false
      addresses:
        - 203.0.113.10/24
        - 2001:db8::10/64
      routes:
        - to: default
          via: 203.0.113.1
        - to: ::/0
          via: 2001:db8::1
      nameservers:
        addresses:
          - 1.1.1.1
          - 2606:4700:4700::1111

ตั้งค่า Bridge สำหรับ Virtual Machine / LXC

ถ้าใช้ VPS เป็น hypervisor สำหรับ LXC หรือ KVM VM ต้องสร้าง bridge interface:

network:
  version: 2
  renderer: networkd
  ethernets:
    ens3:
      dhcp4: false
  bridges:
    br0:
      interfaces: [ens3]
      dhcp4: false
      addresses:
        - 203.0.113.10/24
      routes:
        - to: default
          via: 203.0.113.1
      nameservers:
        addresses:
          - 1.1.1.1
          - 8.8.8.8
      parameters:
        stp: false
        forward-delay: 0

ตั้งค่า VLAN บน Netplan

สำหรับ network ที่ต้องการ VLAN tagging:

network:
  version: 2
  renderer: networkd
  ethernets:
    ens3:
      dhcp4: false
  vlans:
    vlan100:
      id: 100
      link: ens3
      addresses:
        - 10.0.100.10/24
    vlan200:
      id: 200
      link: ens3
      addresses:
        - 10.0.200.10/24

ตรวจสอบว่า Netplan ทำงานถูกต้อง

# ดูสถานะ network interfaces
ip addr show

# ดู routing table
ip route show

# ทดสอบ connectivity
ping -c 4 1.1.1.1

# ทดสอบ DNS resolution
dig google.com @1.1.1.1

# ดู systemd-networkd status
systemctl status systemd-networkd

# ดู network link status ทั้งหมด
networkctl status

แก้ปัญหาที่พบบ่อย

Error: "Invalid YAML — found character '\t' that cannot start any token"

ปัญหา indentation ใช้ tab แทน space ซึ่ง YAML ไม่รองรับ:

# ตรวจสอบว่ามี tab ใน file หรือไม่
cat -A /etc/netplan/00-installer-config.yaml | grep '\^I'

# แก้ไขโดยแทนที่ tab ด้วย space (2 หรือ 4 spaces)
sed -i 's/\t/  /g' /etc/netplan/00-installer-config.yaml

# ตรวจสอบ syntax อีกครั้ง
sudo netplan generate

Error: "Permissions for /etc/netplan/... are too open"

ไฟล์ Netplan ต้องมี permission เฉพาะ root อ่านได้:

# กำหนด permission ที่ถูกต้อง
sudo chmod 600 /etc/netplan/*.yaml
sudo chown root:root /etc/netplan/*.yaml

# ลอง apply อีกครั้ง
sudo netplan apply

Error: "networkd-dispatcher: Failed to connect to dbus"

systemd-networkd ไม่ได้ start หรือ dbus ไม่พร้อม:

# เริ่ม systemd-networkd
sudo systemctl enable --now systemd-networkd

# ตรวจสอบ dbus
systemctl status dbus

# Restart networkd-dispatcher
sudo systemctl restart networkd-dispatcher

Error: network ล่มหลัง netplan apply — SSH หลุดและกลับไม่ได้

ถ้าไม่ได้ใช้ netplan try และ config ผิด ต้องเข้า VPS console โดยตรง:

# เข้า VPS console จาก control panel ของ provider
# แล้วดู error ใน journalctl
sudo journalctl -u systemd-networkd -n 50

# restore config เดิม
sudo cp /etc/netplan/00-installer-config.yaml.bak /etc/netplan/00-installer-config.yaml
sudo netplan apply

Error: "route already exists" หลัง netplan apply

มี default route ซ้ำกันอยู่แล้ว ต้องลบออกก่อน:

# ดู routing table ปัจจุบัน
ip route show

# ลบ route ที่ซ้ำ
sudo ip route del default

# Apply netplan ใหม่
sudo netplan apply

คำถามที่พบบ่อย

ต่างจาก /etc/network/interfaces อย่างไร?

Netplan เป็น abstraction layer ที่นั่งอยู่บน renderer (systemd-networkd หรือ NetworkManager) แทนที่จะ configure network โดยตรง ข้อดีคือ config เดียวใช้ได้ทั้ง server และ desktop และรองรับ feature สมัยใหม่อย่าง bonding, VLAN, WireGuard ได้ง่ายกว่า ส่วน /etc/network/interfaces ยังใช้ได้บน Debian และ Ubuntu แต่เป็น legacy ที่ Ubuntu ไม่แนะนำอีกต่อไปตั้งแต่ 18.04

cloud-init เขียนทับ Netplan config ที่ตั้งไว้ทุก reboot ทำอย่างไร?

VPS หลายเจ้าใช้ cloud-init generate ไฟล์ /etc/netplan/50-cloud-init.yaml ตอน boot ทำให้ config ที่แก้ถูกเขียนทับ แก้ได้ด้วยการ disable cloud-init network:

# สร้างไฟล์ disable cloud-init network
echo "network: {config: disabled}" | sudo tee /etc/cloud/cloud.cfg.d/99-disable-network-config.cfg

# หรือสร้าง config ใหม่แยกต่างหากให้มีชื่อก่อน (ตัวเลขน้อยกว่า 50)
sudo nano /etc/netplan/01-custom.yaml

Netplan รองรับ WireGuard ได้ไหม?

ได้ ตั้งแต่ Netplan 0.99+ รองรับ WireGuard tunnel โดยตรง:

network:
  version: 2
  tunnels:
    wg0:
      mode: wireguard
      key: /etc/wireguard/privatekey
      addresses:
        - 10.0.0.1/24
      peers:
        - keys:
            public: <peer-public-key>
          allowed-ips: [0.0.0.0/0]
          endpoint: vpn.example.com:51820